Smeerwortel hoe gebruiken

Inleiding

Toen ik wat informatie over de smeerwortel ging opzoeken schrok ik in eerste instantie wel. Had ik nu juist een krachtige plant uitgekozen voor onze eerste bijeenkomst, kreeg ik verhalen te lezen over de vermeende giftigheid van de plant. Maar zoals zo vaak met allerlei ophef blijkt het in feite erg mee te vallen, als je wat verder kijkt.

Controverse

De smeerwortel heeft een lange traditie als een eetbare en medicinale plant. Maar in de laatste decennia is er een controverse ontstaan wat ertoe geleid heeft dat inwendig gebruik van de plant verboden is geraakt in bv Australie en ontraden wordt in de Verenigde Staten en Engeland. Het gaat hier dus niet om het medicinale, uitwendige gebruik. De extracten uit smeerwortel worden in cosmetica en kruiden en ook nieuwe reguliere medicijnen nog steeds zeer veel toegepast, en dat zou niet gebeuren indien het middel niet door de tests kwam. De stof gaat dus niet door de huid en wordt ook bij wonden niet opgenomen.

Eetbaarheid

Wat de eetbaarheid van de plant betreft, daar heb ik nog wat over uitgezocht en het
lijkt erop dat deze reactie zwaar overtrokken is. Er zijn inderdaad mensen geweest die last kregen van de bijwerkingen van smeerwortel. In Groot-Britannie zijn 4 gevallen van leverschade bekend over 20 jaar. Deze mensen gebruikten een zeer grote hoeveelheden smeerwortel over een zeer lange tijd: bijvoorbeeld een vrouw die 10 koppen smeerwortelthee per dag dronk gedurende 8 jaar. Mensen die smeerwortelsupplementen (poeder van de wortel) combineerden met smeerwortelthee etc. Voor paarden, runderen, varkens en kippen is het vooral niet goed. Ik had net die middag een paar oude bladeren bij de cavia’s gegooid maar gelukkig las ik dat zij de smeerwortel zeer goed kunnen verdragen. Schapen, cavia’s, konijnen en hamsters zijn resistent.

Pyrrolizidine alkaloiden

In smeerwortel komen pyrrolizidine alkaloiden (PA’s) voor. Die komen in heel veel planten voor (wel zo’n 6000), daarnaast ook in honing, granen, melk en eieren. Sommige PA’s kunnen giftig zijn voor de lever, zoals echimidine. In de gewone smeerwortel (Symphytum officinale) komt deze stof vrijwel niet voor. In andere vormen van smeerwortel, zoals de kaukasische smeerwortel (Symphytum x uplandicum), die ook in Nederland in het wild voorkomt, komt de stof wel in lichte mate voor.

In studies zijn die varieteit ook door elkaar gehaald. In een studie in 1978 in Japan kregen ratten gedurende twee jaar elke dag 8% van hun dieet smeerwortelblad (van de kaukasische). van de 28 ratten ontwikkelde 1 rat na de respectabele leeftijd van 600 dagen een levertumor. 8% van het dieet zou voor ons zoiets zijn als 20.000 bladeren per dag eten. Bovendien breken ratten de stof anders af dan mensen, dus wat dat betreft zegt het ook weer niet zoveel. Aan de andere kant kunnen extracten van smeerworelblad de overlevingsduur van muizen die tumoren hebben verlengen, het heeft dus anti-mutagene eigenschappen.
Aan de Londense universiteit is ook gedurende 30 jaar een onderzoek gehouden onder menselijke proefpersonen. Claire Anderson volgde daar regelmatige smeerwortelbladeters met leverfunctietesten en die bleven allemaal fit.

De meningen zijn er over verdeeld, geheel veilig om te eten is niet al het smeerwortelblad . Maar het is een kwestie van perspectief. Zo nu en dan mag je best wat smeerwortelblad eten want er zijn veel gezondheidsbevorderende aspecten, maar doe het niet te vaak.

De varieteit symphytum tuberosum, de knol smeerwsymph tuberosumortel (hier links) heeft de laagste PA en de hoogste concentratie alkaloiden. Deze is dus het minst schadelijk inwenidg en het geneeskrachtigst. De kleur is zachtgeel. Ik ga kijken of ik deze knolvormige soort in mijn tuin kan laten groeien.

Oerigens geldt dit niet voor de wortels van de smeerwortelplant. Deze zijn echt te sterk medicinaal en niet eetbaar. Saskia Nieboer, mijn kruidenlerares van De Groene Zon, vertelde dat zij met vrienden bij wijze van experiment van de wortel een stamppot bereid had, omdat er toch zoveel gezondmakende stoffen in zaten. Maar al snel na de maaltijd moest iedereen zich in een rij opstellen bij de wc.

Advertenties

One thought on “Smeerwortel hoe gebruiken”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s