Klimop in de mythologie

De klimop had in de oudheid een hoge sacrale waarde als doorlevende plant, als andere planten die ook hun bladeren niet verloren in de winter symboliseerde het, het altijddurende leven, dood en wederopstanding ofwel de onsterfelijkheid. Als zodanig was de klimop gewijd aan verschillende vruchtbaarheids- en vegetatiegoden in de oudheid, ik zal er een aantal bespreken.

osirisOsiris in Egypte

Osiris was de god van de zon, de landbouw en de gezondheid, zijn gemalin Isis spiegelde hem als de godin van de maan, landbouw en geneeswijzen. Zijn slechte broer Seth, god van de woestijn, was jaloers op Osiris. Met een list kreeg hij Osiris zover om in een sarcofaag te stappen, hij deed snel de deksel op de sarcofaag en liet hem de Nijl afzakken. Pas bij Byblos, in het tegenwoordige Libanon, spoelde de sarcofaag aan land en daar kon Isis Osiris’ lichaam weer tot leven wekken. Een tweede keer liep het minder goed af: Seth sneed Osiris lichaam in 14 stukken en verspreidde ze over het land. Ook nu kwam Isis hem te hulp, ze zocht alle stukken bij elkaar en heelde ze, behalve zijn phallus want die was opgegeten door de vissen. In een andere versie herbegraaft ze Osiris lichaamsdelen en raken zijn levenskrachten daarmee verspreid over het hele land. Osiris komt nu niet meer terug in het land van de levenden maar wordt god van de onderwereld. De klimop is zijn attribuut.

attisAttis in Phrygie

Een andere vegetatiegodheid die de klimop als attribuut had was Attis. Dat was in Phrygie, een koninkrijk in Anatolie, nu midden Turkije. Attis was een boomgod die stierf en weer verrees. Hij werd geboren uit de maagd Nana, die door een amandelbloesem of granaatappel in haar boezem te steken, bevrucht werd en het kind Attis baarde. Ook de moedergodin Cybele werd wel als zijn moeder gezien. (Beiden figureren links op de afbeelding.) Hij ontmande zichzelf en bloedde dood in het bos om later als de eeuwig groene denneboom te verrijzen. Zijn volgelingen, de Galli, waren eunuchen en droegen klimop tatoeages. Ze hielden extatische erediensten in de lente: op 22 mei werd er een denneboom omgezaagd in het bos en die werd de tempel ingedragen en geeerd als een heilige, hij werd versierd met draden wol en met viooltjes, na een drie dagen lange extatische dans werd de stam ook overgoten met bloed van de tempelbroeders, die zich openreten met potscherven en waarbij sommigen zichzelf ook ontmanden, en hun phallusdoor de open deuren in een van de huizen uit de buurt wierpen als offer om Attis kracht te geven voor zijn wederopstanding.

IMG-20150111-WA0000Dionysos (Bacchus) in Griekenland (Rome)

Nog bekender bij ons is de mythevorming rond Dionysos, ook een vegetatiegod, god van vruchtbaarheid, en van wijnbouw. Zijn volgelingen zijn de maenaden, bezeten vrouwen die zich vol extase overgeven in orgieen en daarmee één worden met de god. Door het drinken van wijn kon je een onsterfelijk gevoel bereiken, een staat van goddelijkheid waarbij je je ego overboord gegooid had.

De attributen van Dionysos en zijn gevolg, waren de krans van klimop of wijnranken, de wijnbeker en de thyrsusstaf, tijdens onze bijeenkomst hebben we er ook een gemaakt! In het Middellandse Zeegebied werd als stok de holle stengel van de reuzenvenkel gebruikt, omwonden met een lint en klimopranken, en gekroond door een denneappel. Wij gebruikten een gedroogde Bereklauw. Het is een symbool voor vruchtbaarheid, de holle stengel stond voor de schacht met een zaadbal erbovenop. Tijdens de bacchische dans werd de staf overgegooid, met de hand opgevangen met de voet, enzovoorts. De maenaden doopten de thyrsus ook wel in honing. In de moderne hekserij wordt de thyrsusstaf ook gebruikt voor drawing down the moon-rituelen, waarbij de priesteres in trance de godin in haar lichaam laat neerdalen en voor haar spreekt.foto 2

De klimopkrans van de bacchanten zorgde ervoor dat of de volgelingen minder snel dronken werden, maar in plaats daarvan juist een profetische extase konden bereiken. Het dragen van kransen (ook wel corona’s) was in de oudheid zeer algemeen. De kransen gaven de magische krachten van het plantensap door aan de mensen met een verheven functie zoals priesters of koningen. Het werd gedragen bij feesten zoals het bloemenfeest eind februari, bruiloften en feestmalen en drinkgelagen. Of bij dieren die geofferd werden. Ook in de verhalen rond Dionysos komt de klimop voor. Bij Dionysos geboorte, hij werd geboren uit een buitenechtelijke escapade van Zeus met de nimf Semele, groeide er snel een klimop om hem heen zodat de jaloerse Hera, de gemalin van Zeus hem niet kon zien. IB-Dionysus KleophradesTijdens een tocht over zee naar Naxos straft Dionysos de piraten die hem tot slaaf willen maken door hun roeispanen in slangen te veranderen en het schip te laten vastlopen in een woud van klimopranken. De piraten die tot wanhoop gedreven zijn springen van boord en veranderen in dolfijnen. Thor en klimop Ook de Noorse god Thor, god van donder en bliksem, en daarmee ook een grote vruchtbaarheid gevende kracht, die regen naar de aarde stuurde en ervoor zorgde dat alles kon groeien, heeft klimop als symbool. Bronnen:

  • Frazer –The Golden Bough
  • DeCleene/Lejeune – Compendium van rituele planten
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s