Categorie archief: Gebruik in de keuken

De Vanille Orchidee, de bij en de mens

 

De Totonaken in het oude Mexico waren de eersten die de Vanille orchidee (Vanilla planifolia) in cultuur brachten. Ze gebruikten het in de vorm van chocolatl: een ritueel drankje dat gemaakt was van cacaopoeder en maismeel in water, op smaak gebracht met gemalen vanillepeulen en honing. De Spaanse conquistador Hernán Cortez, nam in 1520 de vanille samen met cacao mee naar de oude wereld. Hoewel het op een gegeven moment wel lukte om de plant ook elders te kweken, kwamen er maar geen vanillepeulen aan.

Het duurde wel drie eeuwen voor hier verandering in kwam. Bij een kopje koffie op een terras in Papantla (Mexico) in 1836, zag de Franse botanist Morren kleine bijen vliegen rondom de vanille bloemen. Toen hij ze goed bekeek zag hij dat ze onder een flap in de bloem kropen waarbij ze wat van het stuifmeel van de helmdraden, meenamen naar de stamper. In de middag sloten de bloemen zich en een paar dagen later begonnen zich vanillepeulen te vormen.

Orchideeën en Orchideebijen zijn een klassiek voorbeeld van co-evolutie, de bloemen zijn afhankelijk van bijen voor de bestuiving en de bijen krijgen van de plant in ruil bepaalde geurstoffen die zij gebruiken bij de hofmakerij. De mannetjesbijen zuigen wat van de geurstoffen op in reservoirs in hun achterpoten, waarmee zij voor de vrouwtjes geurende zwermbanen tijdens de balts kunnen afzetten.

De relatie tussen bloemen en haar bestuivers is een hele oude, zeker zo’n 60 miljoen jaar. Wie was er nu eerder: de kip of het ei? Een studie in Science (2011) toont aan dat de relatie niet zo gelijkwaardig is als eerder gedacht. De geurstoffen uit de orchidee vormen maar 10% van het hele parfum dat de bij maakt, terwijl de plant veel minder keus uit bestuivers heeft. Het lijkt erop dat de bijen dus eerder waren in de evolutie, en terwijl de bij voorkeuren ontwikkelde voor bepaalde stoffen, volgde de orchidee door deze stoffen te ontwikkelen om de bestuivende bij te lokken.

Terug naar de mens. De vanillebloem leeft maar 1 dag is dan ook maar enkele uren geopend, zelfs in de natuurlijke omgeving is de kans op bevruchting maar 1%. Tegenwoordig worden alle bloemen in cultuur met mensenhand bevrucht. Na de oogst van de peulen volgt een zeer lange periode van fermenteren en langzaam drogen. Gedurende een periode van zes maanden ontwikkelt zich zo het karakteristieke vanille-aroma. Het vanillestokje is na saffraan de duurste specerij en dat komt dan ook door alle menselijke handelingen die nodig zijn.

Nu is de vraag naar vanille (dat ook voor mensen lustopwekkend schijnt te zijn) enorm groot. 95% van de vanille in onze producten is dan ook vanilline, een stof die kan worden gesynthetiseerd uit hout. Vergelijk dit met de echte vanille: dat bevat naast vanilline, wel 170 andere aromatische bestanddelen! Die bijen zijn ook niet gek.

Ook gepubliceerd in Toorts, Verenigingsblad IVN Zuid-Kennemerland, nr 101 april 2017: thema mens en dier

Advertenties

Stel zelf je hartige theemelanges samen

 

volubilis-moulay-idriss_26531664382_o-1-1576x1182

Interview van Mieke de Vries gepubliceerd op: Mijn Verhaal, Jouw Verhaal

Je hebt even geen trek in koffie. Wil je toch iets pittigs drinken, dan kun je voor een hartige thee kiezen. Ik schreef al over salie-, tijm-, lavendel- en rozemarijnthee en heb inmiddels ontdekt dat een aftreksel van laurierbladeren ook lekker kan zijn. Kruidendeskundige Mariëlle Gerritsen heeft ook enkele suggesties voor hartige theemelanges voor je.

Mariëlle had een drukke coördinerende baan en besloot na een burnout iets te doen met haar fascinatie voor planten en haar wens om met haar handen in de aarde te wroeten. Ze volgt nu een particuliere, op de wetenschap gebaseerde kruidenopleiding en een medische basisopleiding. Als ze deze heeft afgerond gaat ze workshops geven over wat je met de planten om je heen kunt doen, waarmee ze onze verbondenheid met de natuur wil bevorderen.

In haar ruime volkstuin verbouwt ze al jaren haar eigen (kruiden)planten. Ze krijgt ook veel materiaal van vrienden en bekenden, die precies weten waar ze behoefte aan heeft. Van een vriendin kreeg ze laatst salie uit Libanon, zelf heeft ze goudsbloemen uit Marokko meegenomen. Ook thuis, tijdens wandel- en fietstochten kijkt ze goed om zich heen. Dit levert steeds weer iets anders op: van Smeerwortel, vlierbesbloesem en lindebloesem tot Weegbree. Ze plukt nooit uit tuinen of uit de duinen, zorgt ervoor dat ze niets kapot maakt en dat de planten op de bewuste plek kunnen blijven bestaan.

Zelf je theemelanges samenstellen

Mariëlle: “Behalve mijn thee tegen hoest, is geen enkele van mijn theemelanges zoet. Ik pluk iedere week een wisselende samenstelling. Zo went je lichaam niet teveel aan een kruid en behouden de kruiden hun werking. De meeste kruiden stimuleren je immuunsysteem en zorgen ervoor dat afvalstoffen sneller het lichaam verlaten.

Tegen hoofdpijn en heftige menstruatiebloedingen, om tot rust te komen, tegen griep en verkoudheid of bij kou, maak ik speciale theeën die ik dan een paar dagen drink. Van de goudsbloemen uit Marokko heb ik een eczeemzelf gemaakt voor mijn dochter en ik heb ze verwerkt in een aantal theemelanges.”

Melange met Goudsbloem, Kamille en Sint Janskruid



Goudsbloemmelange

Goudsbloemen of Calendula heeft vele goede eigenschappen maar smaakt vrij bitter. Om er een zachte, rustgevende thee van te maken, voeg je op aanraden van Mariëlle daarom Kamille, Teunisbloem, Toorts en Heemst toe. Van Toorts en Heemst heb ik nog nooit gehoord. Dit heb ik opgezocht.

  • Toorts heeft een gele bloem en vind je op verlaten veldjes en langs het spoor. Het is goed tegen hoest en verkoudheid en heeft een aangename smaak.
  • Heemst heeft een roze bloem en vind je in rietmoerassen. De jonge blaadjes kun je ook in salades en soep gebruiken. Het werkt licht laxerend. Gestoofde heemstwortel schijnt een delicatesse te zijn.

Ken je ze ook niet dan zul je je er een beetje in moeten verdiepen, of je kijkt eens bij kruidenspecialist Jacob Hooy.

Melange met zwartebessenblad

De bladeren van de zwartebessenstruik kun je voor een energie- en krachtgevende thee gebruiken. Ze zijn te combineren met Citroenmelisse, Munt, guldenroedeblad, frambozenblad, Harig Wilgenroosje, rozenblaadjes, Duizendblad en Verveine.

Aromatische koude zomerthee

Doe een paar van bovengenoemde aromatische bladeren en bloemen in koud water. Zet dit overdag in de zon en ’s nachts in de koelkast. Zo heb je na 24 uur een heerlijke, aromatische thee. In tegenstelling tot wanneer je kokend water gebruikt, komen wrang smakende looistoffen op deze manier niet in de thee terecht.

 

Kijk ook eens op Miekes site voor meer blogs over thee en andere zaken

Amerikaanse Vogelkers

am-vogelkers-1

Deze Prunus, met ook de welluidende naam “Bospest” werd in de vorige eeuw nog aangeplant in onze duinen. De vruchten zijn geliefd bij vogels en de uitgepoepte zaden zeer kiemkrachtig. Als een grotere vogelkers het loodje legt, staan er vele nieuwe Vogelkerskiemen te popelen om het stokje over te nemen. Dat maakt de boom lastig te bestrijden.

De boom is herkenbaar aan het glanzende blad en de penetrante bittere amandelgeur die je ruikt als je de bast een beetje kneust. Jawèl, dat is het giftige blauwzuur.

Je kunt ook op een andere manier naar de plant kijken: in de oostelijke USA en Mexico wordt de boom zeer geprezen om zijn prachtige hout en misschien een verrassing?: zijn zure kersen die daar dus gegeten worden. De vogelkersen hebben een wat scherpere smaak dan onze reguliere kersen en worden traditioneel gebruikt om bijvoorbeeld rum en wijn mee op smaak te brengen. Het vruchtvlees bevat niets van het giftige blauwzuur en is ook gezond vanwege de vele antioxidanten. Voor de pit geldt dat niet, deze kun je niet eten, evenmin als die van de reguliere kers trouwens. Spuug ‘m dus uit als je er eens eentje probeert (maar liever niet in de duinen).

Hier volgt een recept: Zet de rijpe, zwarte kersen met pit, steeltje en al onder water en kook ze met het deksel op de pan zachtjes voor 30 minuten. Haal dan het deksel van de pan en laat ze nog 15 minuten verder inkoken. Haal door een appelmoeszeef en gebruik het resterende sap om bijvoorbeeld siroop van te maken (inkoken met de helft suiker), of een gelei (inkoken met met geleisuiker halfzoet). Ik had enkel een paar toevallig tijdens een wandeling geplukte vogelkersen maar heb samen met wat appels een compôte bereid en deze bij de chocoladetaart geserveerd, dat ging erin als koek!

Ook gepubliceerd in Toorts, Verenigingsblad IVN Zuid-Kennemerland, nr 99 september 2016

am-vogelkers-2

Vogelmuur

vogel-muur-vol-met-bloem-koppenVogelmuur (Stellaria media) is een nederig plantje dat je makkelijk over het hoofd ziet. Toch groeit hij overal in de buurt van mensen, daar waar de bodem veel betreden wordt. Je vind ‘m op de stoep, in boomspiegels, langs wegen en paden. Daar vandaan geplukt is ie natuurlijk niet zo smakelijk, maar uit bloembakken, als onkruid uit je eigen tuin en uit vochtige graslanden natuurlijk wel. Het is een lid van de anjerfamilie, een waardplant voor veel vlindersoorten en hij groeit en bloeit het hele jaar door. De bloemetjes hebben vijf witte kroonblaadjes die zo diep ingesneden zijn dat het wel 10 stralen lijken. Stengels en bladeren zijn licht behaard en zien er sappig uit. En dat zijn ze ook: in tegenstelling tot veel wilde kruiden met een draderige structuur is vogelmuur zacht en fris van smaak en zelfs rauw al lekker in de sla.

Ik vond een Indiaas recept geïnspireerd op het River Cottage Hedgerow Handbook, ook geschikt voor andere groene blaadjes als Kleefkruid, Postelein, Zevenblad, Spinazie etc.

Vogelmuur Pakora’s maak je van 100 gram kikkerwtenmeel (Turkse supermarkt), 1 eetlepel kerrie, ½ theelepel zout en bakpoeder, 120 ml water, 50 gram Vogelmuur (gewassen en gesneden), 2 teentjes knoflook en 1 ui. Kneed alles door elkaar, vorm er schijfjes van en bak ze vervolgens met wat olie goudbruin en knapperig in de koekenpan. Heel lekker met zoete chilisaus. Kikkererwtenmeel is al een goede vleesvervanger op zich en zorgt ervoor dat de massa goed aan elkaar kleeft, een ei is dus niet nodig.

Vogelmuur kent veel medicinale toepassingen. De plant bevat bestanddelen die het huidherstel bevorderen en wordt toegepast als zalf bij huidirritatie en jeuk (in het geval van eczeem, psoriasis, acne, muggenbulten, ontstekingen, koortslip). Ook van binnenuit werkt het op de huid door de lever te ondersteunen.

Ook gepubliceerd in Toorts, Verenigingsblad IVN Zuid-Kennemerland, nr 98 juni 2016

Japanse Duizendknoop

jap-duizendknoop-markt

Deze invasieve exoot die de reputatie heeft zelfs door funderingen van huizen en asfalt heen te breken wordt in onze contreien niet door onze inheemse fauna bezocht, op wat insecten na die in het najaar van de nectar snoepen.

De meeste bij ons voorkomende planten zijn vrouwelijk en zullen zich dus niet door zaadvorming kunnen vermeerderen. Ze verspreiden zich dus via hun wortelgestel. Nieuwe plekken worden gekoloniseerd, doordat minieme stukjes afgebroken wortel elders weer uitgroeien. Je zult de plant daarom vooral zien langs waterwegen (waar het water de wortel getransporteerd heeft), en langs wegen en spoortaluds (waar de mens met zijn maai- en graafmachines dit werk voor hem gedaan heeft).

In de winter trekt de plant zich onder de grond terug om in maart te verrijzen met sappige bamboe-achtige scheuten, lichtgroen gekleurd met rode stippen. Dan is het tijd om te oogsten! Varkens en geiten zijn er verzot op en als het zo moeilijk is hem te bestrijden, waarom zouden wij ‘m dan niet eten?

De Japanse Duizendknoop is namelijk familie van de rabarber, en als zodanig zijn de jonge scheuten ook te bereiden. Alleen smaken ze lekkerder en aromatischer dan rabarber. De mogelijkheden zijn legio: chutneys, jam, wijn, ijs… Ik meng de in stukjes gesneden jonge scheuten net als rabarber half om half met appels en zet ze met een weinig water op het vuur om er met toevoeging van een beetje suiker, (evt. gemberpoeder en kardemom) een compote van te maken. Met een kruimeldeeg van tarwebloem, havermout, boter en suiker, bak je er in de oven vervolgens een heerlijke kruimeltaart van.

De plant is supergezond en de grootste natuurlijke leverancier van de krachtige antioxidant resveratrol (de gezonde stof in rode wijn). Het resveratrol dat in de wortels de hoogste concentratie bereikt, wordt als geïsoleerde stof toegepast in de reguliere geneeskunde als anti-kanker medicijn. Bij de drogist kun je van dure merken een minieme hoeveelheid gedroogde en vervolgens gemalen wortel in capsules kopen. ..

In de VS maakt het wortelpoeder deel uit van het anti-Lyme protocol van Stephen Buhner (zie Healing Lyme). De Borrelia bacterie die zich bij Lyme diep in onze weefsels kan vastzetten zou zeer goed kunnen worden aangepakt met deze krachtige ontstekingsremmer.

Zeer invasief en lastig maar ook zeer gezond dus.

Ook gepubliceerd in Toorts, Verenigingsblad IVN Zuid-Kennemerland, nr 97 februari 2016

jap-duizendknoop-in-bloei

De Sleedoorn

blackthornDe truc is om half maart al uit te kijken naar de sleedoorn in lentetooi met haar wolk van witte stervormige bloemetjes aan kale, zwarte, doornige takken. In de duinen zul je ze niet snel zien, maar wel in onze polders: langs weilanden, bosranden en gemeenteaanplant. In de nazomer wanneer de donkerblauwe pruimpjes verschijnen, weet je waar je moet zijn. De vruchten zien er lekker uit maar als je ze verlangend in je mond stopt wil je wel even schrikken: ze smaken ongelooflijk wrang. Eigenlijk rijpen ze pas na de eerste nachtvorst vanaf oktober.

Sleedoornpruimen worden al heel lang door de mens gegeten, al uit de steentijd stammen kuilen bekleed met stro om de pruimen de gelegenheid te geven af te rijpen. Wij moderne mensen kunnen de pruimpjes twee nachten in de vriezer doen, het suikerpercentage stijgt dan aanzienlijk.

De pruimen zitten boordevol vitamine C en anti-oxidanten en zijn algemeen versterkend voor de weerstand. Bij ons zijn ze niet zo bekend maar bijvoorbeeld in Engeland is het volksgebruik om eropuit te trekken en ze te plukken voor elixers, jams en taarten. Maar nergens komt de smaak zo goed naar voren als in Sloe Gin . De kant-en-klare variant is te koop bij de drankenhandel, maar hoeveel meer voldoening geeft het niet om het zelf te maken.

Doe hiervoor 400 gram gewassen en bevroren sleedoornpruimen in een weckpot. Giet hier suikerstroop van bruine suiker bij (100 gram) en vul af met een fles (van 0,7 liter) gin. Laat minimaal drie maanden koel en donker staan (net op tijd klaar voor kerstmis), en roer iedere week even om. Ik drink zelf zelden alcohol maar hiervoor maak ik graag een uitzondering : de volle, ronde smaak van kersen en amandelen is op een winterse dag niet te versmaden.

Wanneer de drank klaar is, kun je deze zeven. Gooi de pruimpjes nu niet weg! Maar leg ze in cupcakevormpjes. Besprenkel met kaneel. Smelt donkere chocola au bain-marie, begiet, even in de vriezer zetten en … klaar is je feestchocolade. Wel op de pitten letten en die zeker niet opeten!

De pruimen en ook de blaadjes zijn een geliefd rupsenhapje. Reden te meer om met mate te plukken.

Ook gepubliceerd in Toorts, Verenigingsblad IVN Zuid-Kennemerland, nr 96 september 2015

 

VLIER gebruik en recepten

Hoe te plukken?
Als je de bloesems plukt, kun je de stelen er wat af knippen. Laat wat bloesems hangen voor de vele kevertjes en vliegen die van het stuifmeel snoepen, en wat voor de bessen later in het seizoen. Een heel klein beetje bessen of bloesems zijn al geneeskrachtig. Was de bloesems niet, dan was je het geneeskrachtige stuifmeel eraf en pluk op een zonnige, droge dag, waarop de bloesems helemaal open staan, en nog niet uitvallen.
Je kunt de bloesems in het algemeen drogen aan een touwtje dat je in de keuken ophangt, maar in het geval van vlierbloesems is nog beter ze te drogen in een mandje op wat keukenpapier, het medicinale stuifmeel kun je dan ook opvangen. Droog ze binnen op een plek waar geen direct zonlicht valt. Eventuele beestjes lopen er vanzelf uit. Hussel of hanteer de bloesems zo weinig mogelijk, dan blijf de geneeskracht het best bewaard.
Tijdens het drogen gaan ze behoorlijk sterk ruiken (naar kattenpies), ik vind het te sterk en droog ze het liefst in de schuur, of een kamer waar niemand komt. Na een paar dagen is dat over, en als ze knisperen, zijn ze klaar. Overigens werkt de vlierbloesem sterker als ze niet gedroogd wordt maar direct verwerkt in een olie of tinctuur, zoals wij straks gaan maken.

Medicinaal
Wij gebruiken vandaag alleen de bloesems, maar de vlier is een echte wonderboom, niet alleen de bloesems worden gebruikt, maar ook de bessen in het najaar. Daarnaast zijn ook de takken, bladeren, schors en wortels medicinaal, maar die werken wel heftig.
Net als de brandnetel die we eerder in dit clubje behandelden is de vlier vooral reinigend en geschikt voor bijvoorbeeld een voorjaarskuur (de bloesems) en een najaarskuur (de bessen). Voor het lichaam onbruikbare stoffen worden uitgescheiden langs natuurlijke wegen. Niet alleen ons lichaam heeft het nodig zo nu en dan op te ruimen, bijvoorbeeld met een griepje wanneer de temperatuur in ons lichaam verhoogd wordt, ook insecten doen dat. Van de stadsecoloog Dik Vonk hier in Haarlem hoorde ik dat ook insecten in het voorjaar een zonnig plekje zoeken op de schors van een boom om lekker te zonnen, hun stofwisseling wordt dan gestimuleerd en onbruikbare stoffen afgevoerd. Dat kunnen wij ook doen natuurlijk.
Vlierbloesem reinigt vooral bij koude en natte aandoeningen zoals koorts en griep. Stofjes in de vlierbloesem werken verwarmend op je systeem; je gaat extra zweten, je krijgt een betere doorbloeding, slijm wordt opgelost en het werkt urinedrijvend waardoor ziekteverwekkers je lichaam sneller zullen verlaten. Het smaakt lekker en troostend.
In Israël is er een virologe Madeleine Mumcuoglu die al 25 jaar onderzoek doet naar vlierextract, en het blijkt dat het je lichaam stimuleert om antistoffen te maken tegen een achttal griepstammen. Het werkt dus veel breder dan de griepprik, die je maar werkt tegen 1 soort griep. In het laboratorium lijkt het zelfs te werken tegen HIV-cellen, maar hier is nog verder onderzoek voor nodig. In de natuurvoedingswinkel kun je het vlierextract Sambucol kopen, maar wij gaan dat natuurlijk zelf maken.
Vlierbloesem is een mild werkend kruid om het zenuwstelsel te ontkrampen. Daarom wordt het ook aanvullend gebruikt bij klachten die samenhangen met een overspannen zenuwstelsel. Ook bij besmettelijke kinderziekten zoals de waterpokken en mazelen die met koorts gepaard gaan en bij reumatische aandoeningen werkt het goed doordat het urinedijvend werkt en licht pijnstillend is. Gebruik de vlier echter niet als de patient uitgedroogd is.
Vlierbessen kun je in kleine hoeveelheden rauw eten, bijvoorbeeld een half trosje. Bij teveel wordt je er ziek van (Rosa heeft dit als kind eens meegemaakt). Dit komt door de blauwzuur, die overigens in veel etenswaren zit (zoals amandelen, lijnzaad en bonen). Als je de vlierbessen kort kookt, verdwijnt het blauwzuur direct, overigens ook bij bewaren en invriezen. Er is van alles van te maken, zoals sap, moes, wijn, siroop en jam. Bij opgravingen is gevonden dat mensen zelfs al in de steentijd vlierbessen tot moes kookten.
De inname van de schors, bladeren en wortel wordt afgeraden, al heb ik wel allerlei traditionele recepten gevonden. Schors en bladeren en dergelijke zijn meer paardenmiddelen. Zo las ik dat de binnenkant van de schors (het groene) werkt als braakmiddel wanneer je door een adder gebeten bent (of bij Mellie Uyldert, als je denkt een minnedrank gedronken te hebben). Het blad werkt sterk laxerend en vochtdrijvend: het is veiliger in dit geval de bloesems of bessen te gebruiken en het blad bijvoorbeeld alleen als middel in zalf toe te passen(in een jaargetijde wanneer er geen bloesem voor handen is). Voor de slanke lijn vond ik nog een recept van vlierwortelwijn, waarin je de wortel in kokende wijn een tijdje laat trekken. Je mag hier ook maar een heel klein beetje van nemen omdat het sterk laxerend werkt.

Recepten:

Thee van Vlierbloesem
• 10 minuten laten trekken, twee theelepels kruid per kopje
• Bij griep eventueel met citroensap erdoor of lindebloesem, dit versterkt de werking. Neem drie koppen voor het slapen gaan en klim met een kruik erbij in bed. Volgens onderzoek verkort dit de duur van griep in 90% van de gevallen met de helft.
• Bij zweren in de mond of bij keelpijn of amandelontsteking, gorgelen met thee of kruiden getrokken in warme melk.
• Als preventie tegen hooikoorts gedurende vier weken een uur voor het ontbijt een kopje vlierbloesem drinken voordat het seizoen begint. Ook voor diabetici is dit een goede kuur.
• Als compres bij vermoeide ogen of als aftershave, wel vers maken!.

20150608_164847-1Verkoudheidstinctuur
• 1/3 deel vlierbloesem, 1/3 deel gember, 1/3 deel citroengras op dubbele graanjenever, tinctuur wordt door alcohol snel in de bloedbaan opgenomen. (1/2 vaste stof, ½ vloeistof )
• Bij acute klachten, 1 a 2 druppels per uur of 5 druppels 3x daags (kinderen de helft), innemen voor de maaltijd, het wordt direct opgenomen.
• Omdat in de tinctuur de verse bloemen verwerkt worden ,werkt het veel sterker dan gedroogde vlierbloesems, de etherische olie die ook sterk werkzaam is, blijft dan beter behouden. Wij gebruiken voor de tinctuur 100% graanjenever en dat bevat 35% alcohol. (Het moet wel graanjenever zijn en niet bv van aardappel.) Na 6 tot 8 weken is de tinctuur klaar en kan hij gezeefd worden en in een flesje gestopt. Zelfgemaakte tinctuur is 8x sterker dan kant en klare, dus als je een boek een aanbeveling leest kun je minder druppels gebruiken. Voor kinderen kun je de alcohol in een glaasje water doen, na een kwartier is de alcohol dan verdampt.

Vlierzalf
• Op vlierolieinternet vond ik enkel recepten van vlierzalf met vaseline of lanoline gevonden, maar tegen lanoline (schapenvet) kan ik niet goed en vaseline blijft als een film bovenop de huid liggen en trekt niet in. Het is ook maar de vraag of d werkzame stof van vlierbloesem dan wel goed in de huid trekt.
• Ik heb dus een vlierbloesemmaceraat gemaakt, je laat dan kruiden in olie trekken. Het gaat als volgt te werk. Pluk verse droge bloemschermen (niet nat van de regen), haal de bloemetjes van de schermen af, doe ze in een schone doorzichtige fles en overgiet ze met een biologische plantaardige olie, totdat de bloemen beginnen te stijgen. Ik heb koudgeperste zonnebloemolie gebruikt, maar je kunt ook een andere neutrale plantaardige olie gebruiken. Sommige planten combineren goed met een bepaalde olie zoals olijfolie met st janskruid of roos. Je laat deze bloemblaadjes dan meerdere malen opnieuw trekken. Olijfolie, zonnebloem en sesam kunnen goed verwarmd worden, olijf en zonnebloemolie kunnen goed in de zon en sesam het best in de pan. Amandelolie bijvoorbeeld kan niet verwarmd worden.
• Laat de fles afgesloten 6 weken in de zon staan. Laat hem de eerste dagen een paar keer luchten zodat het vocht uit de bloemen kan verdampen en roer iedere dag even om met een houten of glazen staafje. Bij gebrek aIMG-20150608-WA0014an zon of tijd verwarm je de fles au bain-marie eenmaal per dag gedurende vijf dagen.
• Zeef de olie door een katoenen doek en hanteer dan de volgende verhouding: 100 ml olie, 8 gram bijenwas en 1 eetlepel karite of 10 gram bijenwas. 20 druppels etherische olie per 100 ml (1 ml is 1%).
• Eerst de harde vetten au bain marie smelten, olie erbij, druppeltest op een schoteltje, dan koud waterbad en etherische olie toevoegen en in potjes doen.
• De vlier heeft een verzachtende werking op de huis en door de ontsmettende en zuiverende werking helpt het bij kleine wondjes en infecties van de huid. Je kunt m dus gebruiken bij een schrale huid met barstjes,ruwe huid en kloven, huid die verbrand is door de zon (als aftersun), winterhanden- en voeten, en op kliene wondjes als schaafwondjes. Het zou ook helpen om zomersproeten te bleken.
Vliercider
Ingrediënten:
– 4 liter water
– 15 Vlierbloemschermen
– 2 eetlepels witte wijnazijn
– 2 citroenen of 3 limoenen in dunne schijfjes
– 500 gr suiker
Doe het water in een schone emmer, voeg daar de bloemen, de schijven citroen en de suiker aan toe en laat afgedekt 2 dagen staan. Zeven door een doek, wijnazijn erbij en bottelen. Bewaren (niet in de koelkast), na ongeveer twee weken ontstaat er koolzuur en is de drank heerlijk te drinken. Ongeveer 2% alcohol.

Vliersiroop
Ingrediënten:
– 2 liter water
– 10 Vlierbloemschermen
– 2 citroenen of 3 limoenen in dunne schijfjes
– 2 kilo suiker of 2 kilo honing
Doe het water in een schone emmer, voeg daar de bloemen en schijven citroen en laat afgedekt 2 dagen staan. Zeven door een doek in een pan en suiker erbij doen, dit laten inkoken tot siroopdikte en bottelen. Heerlijk met ijs.

Vlierpannenkoeken
Ingrediënten:
– een aantal grote bloemschermen van de Vlier
– 150 gr meel
– 100 ml melk
– 2 eieren
– snufje zout
– plantaardige olie om te bakken
Maak van het meel, de melk, de eieren en het zout op de traditionele manier pannenkoeken, doe een laagje in een goed verhitte pan op het vuur en plaats de bloemschermen met de steel omhoog in het beslag. Als het beslag gestold is en de pannenkoek moet worden gekeerd trek je de steeltjes omhoog, de bloemen blijven nu achter in de pannenkoek, draai de pannenkoek om en bak verder gaar. Lekker met ijs en poedersuiker.

taartAppeltaart met rabarber en vlierbloesem, (overheerlijk recept van Karin van der Linde): 1 dag tevoren beginnen

Ingrediënten
Vulling:
4 grote appels/ circa 8 grote schermen vlierbloesem, vers geplukt/ circa 4 grote stengels rabarber/ caramel van ca 20 gr suiker en 45 gr boter/
Voor over de vulling: 1 of 2 eieren/ room of sojaroom/
circaa 90 gr lange vingers voor op de bodem
Deeg:
Originele recept Koopmans zelfrijzend bakmeel:
300 g Koop mans Bakkers Zelfrijzend Bakmeel/ 200 g koude roomboter of margarine (kamertemperatuur)/ 160 g witte basterdsuiker/ snufje zout/ 1 ei/

Note: voor de kruidenbijeenkomst bij Marielle ca half recept gemaakt (je hebt geen rasterwerk over de taart nodig) met:
-ipv van een heel ei alleen de dooier.
-ipv witte basterdsuiker 90 gr kokosbloesemsuiker
-ipv boter gebruik ik soms half boter/ half zonnebloemolie
-over de vulling heb ik 1 ei met room gebruikt. Wil je hem smeuïger, gebruik er dan 2

Werkwijze
Dag tevoren voorbereiden:
-schil de appels en snijd in blokjes van ca 1,5 x 1,5 cm.
-haal de bloemetjes van de vlierbloesemtakjes en zet apart
-smelt de suiker, laat licht caramelliseren en voeg de boter toe. vermeng de appelblokjes met deze caramel en laat een paar minuten smoren. De appel moet heel blijven.
-laat de appels afkoelen van het vuur af, vermeng met de vlierbloesem en zet een nacht in de koelkast

Dag 2
-snijd de rabarber in kleine blokjes (0,5 x 0,5 cm): vermeng met het appelmengsel
-maak het deeg:
meng boter, suiker en zout en snijd de boter er door in kleine blokjes. Voeg het ei toe, meng. Kneed het deeg kort en maak er een soort worst van: verpak deze in plasticfolie en leg minstens 1 uur in de koelkast
-verwarm de oven voor op ca 180 C
-haal het deeg uit de koelkast, snijd het in dunne plakjes en bekleed daarmee een springvorm (a-la-Jamie-Oliver: plakjes deeg aandrukken met hand !, echt perfect !!!).
-snijd de lange vingers aan stukjes en verdeel over de bodem van het deeg
-stort het appelmengsel er overheen en egaliseer
-klop de 2 eieren los met de (soja)room: verdeel over het oppervlak, verspreid daarna door de vulling, met een vork
-plaats ca 1 uur in midden van de oven
-na 2 dagen, én in de koelkast, is de smaak eigenlijk het lekkerst: de vlierbloesem is heel aromatisch aanwezig

20150608_164749_resizedVlierbloesemazijn
Neem 3 verse bloesemschermen, 1 citroen en 1 sinaasappel in schijfjes, doe deze in een pot die men goed kan afsluiten, gier er een liter witte wijnazijn van een goede kwaliteit over en laat de pot afgesloten op een warme plaats 8 dagen staan, iedere dag even schudden. Dan afzeven en bottelen. Lekker bij zomersalades samen met een notenoliedressing.
Zoetzure vlierknoppen
Pluk onrijpe groene bloemschermen en doe deze in een grondig gewassen pot en overgiet ze met kokende azijn, voeg 100 gr suiker toe, laat de azijn afkoelen en sluit de pot. Dan twee weken laten staan en de vlierknoppen gebruiken in salades en als garnering.

Bronnen o.a.
Geert Verhelst: Groot handboek der geneeskrachtige kruiden
Le Cleune: Compendium van Rituele Planten
Herba Sanitas website, Abe de Verteller website